موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-کمینه سازی لرزش زمین در انفجارهای معدن مس سرچشمه کرمان12906FAمهدی پورقاسمیساغندعبدالرحیمجواهریانمحمدفاروقحسینیJournal Article19700101Ground vibration is a serious outcome of open pit mine blastings. The effect of the azimuth of measuring point to the blasted block, the effect of
starting point and the direction of blast movement on the vibration of the surrounding area of the blasted block are considered. In Sarcheshmeh
Copper Mine in SE Iran, seismic waves generated by 14 blasts have been recorded by 6-8 digital seismographs with three component seismometers.
Seismic data from vertical, tangential and radial component seismograms
were processed and analyzed in the frequency and time domains.
By the convolution of seismograms related to one single blasthole with
the time series corresponding to two double blastholes we simulated seismograms for two double blastholes with delay time of 25 and 65 msec.
Results of the seismogram simulation were compared with seismic real data recorded by 3-C seismometer from double blastholes. Thereafter, the
accuracy of the method was confirmed. Then, we simulated seismograms related to several multi-row blastholes with various delays between holes
and rows. Quantifying the effect of location and azimuth of the measuring point as well as the direction of blast movement on simulation of
seismograms, the impact of them on the ground vibration was studied. It was shown that the minimum ground vibration is in a direction with the
azimuth of 180-225° with the free surface of the blasted block.ایمن سازی سازه ها و دیواره های سنگی در مقابل لرزش زمین ناشی از انفجار معادن روباز از جمله مسایل مهم در بحث انفجار و لرزش زمین ناشی از انفجار می باشد‘ راستای محل دریافت لرزه نسبت به محل انفجار و جهت انفجار از جمله عامل هایی هستند که تأثیر زیادی در لرزه دریافت شده در محل دارند. برای کمیته سازی لرزش زمین در محل های مورد نظر باید اثرات این عامل ها را بررسی کرد و بهترین حالت را بدست آورد. این کار برای انفجارهای معدن مس سرچشمه کرمان انجام شده است‘ بدین صورت که تعداد 14 انفجار در این معدن اجرا و لرزش های حاصل از آنها توسط 6 تا8 دستگاه لرزه نگار ثبت شده است.
در این مطالعه ‘ در ابتدا بر اساس11 انفجار انجام شده در این معدن که به صورت انفجارهای چند چالی بوده است وضعیت لرزش در نقاط مختلف بررسی شده است. در همین راستا وضعیت توزیع بیشینه سرعت جابجایی ذرات در اطراف هر بلوک انفجاری ترسیم شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. بر اساس انفجار تک چال و دو انفجار دو چال در این معدن‘ کار شبیه سازی لرزش بر اساس سه الگوی انفجار برا ی نقاط مختلف اطراف یک بلوک انفجاری انجام شده است و اثر جهت انفجار و راستای محل ثبت لرزش به صورت زمان های تاخیر در شبیه سازی ها لحاظ شده است. در این بررسی‘ ملاحظه شد که کمترین لرزش مربوط به محلی است که زاویه ای در حدود 180 تا225 درجه نسبت به سطح آزاد بلوک انفجاری و درجهت خلاف حرکت انفجار دارد.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-مدل سازی سه بعدی زمان سیر اولین رسیدهای امواج درونی در محیط های لایه ای با تغییرات جانبی12907FAفرهادجوادیحمیدرضاسیاهکوهیJournal Article19700101A method of three-dimensional ray tracing and model parameterization is presented. The method is intended for propagation media with a
laterally varying velocity and thickness. Developed algorithm in this study (FAIT-3D) is based on the shooting ray tracing technique and solves 3-D
Eikonal equations using finite difference methods. While rays are being traced, the traveltimes and their partial derivatives with respect to
parameters of the model grids are calculated. In order to evaluate the
adequacy and robustness of the algorithm, two synthetic models with several in-line profiles were used. The results surpassed our expectations in
several ways.در این مقاله روشی برای ردیابی سه بعدی امواج درونی و تعیین زمان سیر اولین رسیدهای آنها در محیط هایی که سرعت انتشار موج و ضخامت لایه ها دارای تغییرات جانبی هستند‘ معرفی می شود. اساس کار در این مطالعه‘ حل معادله ایکونال در سه بعد بروش تفاضل های محدود می باشد. برنامه رایانه ای تدوین شده (EATT_3D) علاوه بر تعیین زمان سیر پرتو‘ مشتقات جزئی آن را نسبت به پارامترهای مدل نیز محاسبه می کند. بنابراین‘ برنامه تدوین شده نه تنها برای مدل سازی مستقیم و سه بعدی زمان سیر امواج درونی کاربرد دارد بلکه در برگردان سه بعدی زمان رسید امواج درونی هم قابل استفاده می باشد(نگارندگان از این برنامه سه بعدی زمان رسید امواج زلزله های منطقه تهران برای تعیین مدل پوسته استفاده کرده اند).
برای کسب اطمینان از کارایی برنامه تدوین شده از داده های مربوط به دو مدل مصنوعی استفاده شد. دقت نتایج مدلسازی و سرعت اجرای برنامه کاملا رضایت بخش بود.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-نیاز به بازنگری در فرمولها و مقادیر تصحیحی برای کاهش خطا در مقیاسهای بزرگی زلزله12908FAمهدی رضاپورJournal Article19700101Magnitude has played a particular role in the realistic description of global seismicity. Most studies in earthquake seismology use magnitude
data as a guide to the strength of an earthquake. So biases in magnitude estimates, caused by any effect, directly affect the result of any study in
which magnitude data is used. In this study, efficiency of using different formulae and depth-distance calibration terms are examined.
Applications of the MsR-P formula and new depth-distance terms to the ISC dataset, show that the estimated Ms and mb values are
independent of distance, and provide unbiased estimates of Ms and mb in comparison with commonly-used Prague formula and Gutenberg-Richter
terms. Comparison of standard deviation of Ms values for single events using the MsR-P and _rague formulae show that the _-P standard deviations are consistently smaller than those of Prague formula. Also
standard deviations of estimated mb values using the new depth-distance terms are smaller than standard deviations of estimated values using Gutenberg-Richter terms. Estimated Ms and mb values using _-P
formula and the new depth-distance terms reduce overlap in Ms:mb criterion for underground explosions and earthquakes. The study reported here confirms the need to modify the formula for Ms calculation and depth-distance correction terms for mb calculation, which are used by
global agencies such as ISC and NEICبزرگی زلزله در توضیح واقعیت لرزه خیزی جهان و مطالعه کمیتهای دینامیکی چشمه های لرزه ای نقش ویژه ای را بازی می کند. در اکثر مطالعات زلزله شناسی از داده های بزرگی به عنوان یک راهنما برای اندازه زمینلرزه استفاده می شود و خطای موجود در تخمین بزرگی به هر عللی مستقیما روی نتایج مطالعاتی که در آن از داده های بزرگی استفاده می شود تأثیر دارد. در این مقاله کارایی فرمولها و مقادیر تصحیحی (???)B مختلف بررسی می شود.
کاربردهای فرمول MsR-P ومقادیر تصحیحی جدید فاصله – عمق (نرمال شده با ممان لرزه ای) در تعیین بزرگی زلزله های منتشر شده توسطISC در طول سالهای 1978-1993 نشان می دهند که مقادیر برآورد شده برای Ms وmb در مقایسه با برآوردهای انجام شده با استفاده از فرمول پراگ ومقادیر تصحیحی گوتنبرگ- ریشتر که مورد استفاده مراکز بزرگ جهانی است‘ مستقل ازفاصله بوده و بدون خطای دستگاهی هستند. مقایسه انحراف معیارهای Ms برآورد شده با استفاده از فرمولهای Msparague وMsR-P نشان می دهد که انحراف معیار Ms بر آورد شده با فرمول MsR-P بطور پیوسته کمتر از انحراف معیار برآوردهای محاسبه شده با فرمول پراگ (Msparague ) است. همچنین انحراف معیارهای mb برآوردشده با استفاده از مقادیر تصحیحی گوتنبرگ –ریشتر کمتر است. استفاده از Ms وmb تعیین شده با استفاده از فرمول MsR-P و مقادیر تصحیحی جدید باعث کاهش تداخل در نمودار Msبرحسب mb شده و کارایی این نمودار را در تفکیک انفجارات هسته ای زیرزمینی از زلزله را افزایش می دهد . این مطالعه نشان می دهد که برای کاهش خطا درتعیین بزرگی ‘ فرمول مورد استفاده برای محاسبه بزرگی امواج سطحی (Ms) و مقادیر تصحیحی (???)B مورد استفاده برای محاسبه بزرگی امواج درونی (mb) توسط مراکز بزرگ مثل ISC وNEIC نیاز به بازنگری دارند.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-ارتباط داده های زمینگرمایی با ساختار زمین شناختی ساختگاه سد سلمان فارسی12909FAمحمدعلیریاحیرضانظریانعباس ابراهیمیعلویجهJournal Article19700101In this paper an attempt was made to introduce the procedure of thermal data logging in shallow wells and to show the correlation between
the thermal anomaly and shallow tectonic events in the study area. In this context thermal well logging data of the Salman Farsi dam site is chosen.
The dam site area is located in south central part of Zagros mountain near to Shiraz, Iran. Thermal diagrams versus depth were performed and
preliminary considerations were made using least squares method. This
study showed a considerable thermal anomaly at the dam site. In this stage the Fourier thermal function was used to determine the thermal gradient
of the anomalous zone. Indications of geological informations revealed that the temperature anomaly may be attributed to hot ground water
impressed by a local minor fault.در مطالعه حاضر سعی بر آن شده است تا ضمن معرفی شیوه اندازه گیر ی گرمای درون چاهی در اعماق کم‘ ارتباط بی هنجاری گرمایی مشاهده شده با پدیده های زمینساختی واقع در محدوده لایه های رسوبی پوسته زمین نشان داده شود و بدین منظور داده های حاصل از اندازه گیریهای درون چاهی در ساختگاه سد سلمان فارسی واقع در جنوب شیراز از نقطه نظر زمینگرمایی مورد مطالعه قرار گرفت.برای اینکار ابتدا نمودارهای دما نسبت به عمق تهیه و سپس با استفاده از عمل برازش خطی بررسی مقدماتی انجام شد. این بررسی نشان داد که یک بی هنجاری گرمایی بالا در محل ساختگاه سد وجود دارد. در این مرحله با استفاده از معادله گرمای فوریه مقادیر شیو زمینگرمایی منطقه تخمین زده شد. با استفاده از اطلاعات زمین شناختی منطقه مورد مطالعه ‘ یک گسل محلی بعنوان عامل بی هنجاری گرمایی مشاهده شده شناخته شد.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-مطالعه پراکندگی امواج کشسان در نمونه های سنگ آهک فیلیت و مقایسه بین مقادیر نظری و اندازه گیری شده در آزمایشگاه12910FAمحمد علیریاحیمحمدرضاوکیلJournal Article19700101In this paper, the velocity values of shear and compressional elastic waves of Phyllite limestone samples obtained both theoretically and
practically are compared. These rock samples were performed in cubic shape.
At the room pressure and temperature, the velocity values for these
samples were measured using the first arrival times of elastic waves along
the mentioned samples. The frequency of compressional waves was 63kHz and that for shear waves was 33 kHz. The velocity values of compressional
and shear waves for different incident angles such as 0, 30, 45, 60 and 90 degress between the receiver and the transducer were measured. In the
theoretical stage, the crack density and dynamically Lame's constants were computed using Budiansky and O'Connel (1974) theory. Then, the
theoretical velocity values of the same samples were calculated based on Hudson (1980) theory.
The obtained results showed that a good correlation exists between the calculated and the measured data for the samples with low crack density.
While for the samples with a high crack density the correlation is poor when the incident angles were at 30, 45 and 60 degrees. This difference
between theory and measurements might be attributed to the presence of inclusions and inhomogeneity in the rock samples.در این مقاله سرعت انتشار امواج کشسان تراکمی و برشی برای نمونه های سنگ آهک فیلیت که بصورت مکعب مستطیل برش خورده بودند از طریق اندازه گیری در آزمایشگاه و سپس با استفاده از محاسبات نظری بدست آمده است.
ابتدا در فشار جو و درجه حرارت آزمایشگاه و با استفاده از ثبت اولین زمان رسید امواج و طول نمونه ها‘ مقادیر سرعت اندازه گیری شد. سرعت امواج تراکمی در بسامد KHz 63و برای امواج برشی KHz33 اندازه گیری شده اند. برای مطالعه اثر پراکندگی‘ اندازه گیری بر روی نمونه ها برای زوایای ‘ 30ْ‘45ْ‘ 60ْ و 90ْ که زاویه بین خط واصل بین فرستنده و گیرنده و بردار عمود بر صفحات درزه ها می باشد انجام شد. سپس د رمرحله محاسبات نظری‘ با استفاده از روش اوکاتل و بودیانسکی (1974) برای تعیین چگالی درزه و ضرایب لامه و بر مبنای نظریه هادسن (1980) مقادیر سرعت امواج بدست آمد.
نتایج حاصل برای نمونه هایی با چگالی کم بین اندازه گیری آزمایشگاهی و روابط نظری توافق خوبی را نشان داد. برای نمونه های چگالی درزه زیاد در زوایای 30ْ‘45ْ‘ 60ْ خطای قابل ملاحظه ای مشاهده گردید. این عدم توافق بین اندازه گیری آزمایشگاهی و روابط نظری می تواند ناشی از ناخالصی ها و یکسان نبودن ماده زمینه در نمونه های سنگ باشدموسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-تفسیر داده های مغناطیسی و بررسی کانه زایی طلا- آرسنیک با استفاده از نتایج حاصله در منطقه شیر مرد(جنوب آذربایجان غربی)12911FAمنیژهشیرزادیمانارحیمیJournal Article19700101For studying Gold-Arsenic mineralisation in Shirmard region, we have used aeromagnetic data. After processing the data and applying regional
correction, we plotted the total and residual magnetic maps of the region. These maps with respect to the state of magnetic anomaly contours, specify
the existence of a fault in the north of region as well as magnetic bodies in the surface of the region. For obtaining more information. different filters
such as downward continuation, upward continuation, vertical derivative and reduction to the magnetic pole have been applied for determining the
location of deep and shallow magnetic bodies in the region.
Then we determined the average depth of shallow and deep bodies in
the region by forming power density spectrum data. The existence of great aeromagnetic anomaly in this region, variety of mineralisation and
paragenesis of Zarshoran and Aghdareh mineral regions, proves the necessity of economical geology studies. Composed and simultaneous study
of this region with respect to the observed correlation in aeromagnetic interpretation between this region and dispersed mineral signs in around,
have been considered as studical model. In this search we have tried to
offer a correct and rational model by using accurate software and desert examinations simultaneously.جهت بررسی کانه زایی طلا – آرسنیک در منطقه شیر مرد از داده های هوا مغناطیسی این منطقه استفاده شده است. پس از پردازش داده ها و تصحیح منطقه ای‘ نقشه شدت کلی و نقشه باقیمانده مغناطیسی منطقه رسم شد. این نقشه ها با توجه به چگونگی پربندهای بی هنجار ی مغناطیسی ‘ وجود گسلی در شمال منطقه و توده های مغناطیسی در سطح منطقه را مشخص می کنند. به منظور بدست آوردن اطلاعات بیشتر صافی های مختلف مانند ادامه فروسو‘ ادامه فراسو ‘ مشتق قائم و برگشت به قطب مغناطیسی برای تعیین محل توده های مغناطیسی عمیق و سطحی در منطقه انجام شد. سپس با تشکیل طیف چگالی انرژی داده های این منطقه عمق متوسط توده های سطحی و عمیق در منطقه بدست آمد.
وجود بی هنجاری مغناطیسی هوایی قابل توجه د راین منطقه‘ تنوع کانه زایی و پاراژنز منطقه معدنی زرشوران و آغدره ضرورت بررسی و مطالعات زمین شناسی اقتصادی را محرز می نماید.
با توجه به همبستگی مشاهده شده در تفسیرهای مغناطیسی هوایی بین این منطقه و نشانه های معدنی پراکنده در اطراف‘ مطالعه تلفیقی و همزمان این منطقه بعنوان الگوی مطالعاتی در نظر گرفته شده است.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-شبیه سازی بارندگی- رواناب در حوضه های آبریز دربند و گلابدره12912FAسعیدمریدهادی میرابوالقاسمیهوشنگقائمیJournal Article19700101Darband and Golabdareh watersheds are located in the north of Tehran with a combined area of 33 km2. In July 1987, they exprienced a sever
flood that caused immense damages to the northern part of Tehran and claimed number of lives. The objective of the present study is to
investigate the said flood as well as flood frequency in the region. Unfortunately, the existing dischargegauging stations have short records
and there are not enough measurements from past floods. Because of the above problem, rainfall-runoff simulation was identified as the appropriate
way to analyze flood peaks and hydro graph. Among the different models for this kind of simulation, HEC1, HYMO, rational and matrix models
were selected for the purposed simulations. The results show better performance of matrix model. For the flood of July 1987, this model estimated peak flood equal to 356 m3/s.سیل عظیم حوزه های آبریز دربند و گلابدره در چهارم مرداد ماه سال 1366 و خسارات متعاقب آن به شمال شهر تهران‘ انگیزه ای بود برای بررسی این پدیده هیدرولوژیکی‘ نظربه کمبود داده های آب سنجی‘ با استفاده از پنج مدل شبیه سازی بارندگی – رواناب شامل: مدلهای استدلالی (CIA) استدلالی جدید‘HYMO, HECI و ماتریسی حداکثر گذر حجمی سیلاب به ازای دوره بازگشتهای 2 تا 100 سال برای 23 زیر حوضه از حوضه آبریز دربند و 10 زیر حوضه از حوضه آبریز گلابدره محاسبه شده ونتایج به دست آمده از جنبه های مختلف بررسی و تحلیل شده است. پس از بررسی کاستیها و تواناییهای هر کدام از مدلها‘ استفاده از مدل ماتریسی برای حوضه های یاد شده و حوضه های مشابه توصیه شده و بر اساس آن حداکثر گذر حجمی سیل 4/5/1366 تهران حدود 356 متر مکعب در ثانیه تخمین زده شده است. علی رغم حجم این سیل‘ علت خسارات راتنها نباید در آن جستجو کرد وشاید علت اصلی ایجاد سیل و خسارات ناشی از آن را باید در توسعه شهری‘ورود به حریم رودخانه وتغییر سیستم زهکشی طبیعی منطقه یافت.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-اثرال نینو 83-1982 برروی آب و هوای ایران12913FAلیلی میرافضلJournal Article19700101This paper is focused on the effect of the severest recorded EI-Nino on Iran climatic situation. The effect of the 1982-83 EI-Nino on temperature
and precipitation is very considerable. The average temperature during the period is much lower than normal and the precipitation is considerably
high. Because the EI-Nino is a periodic and somewhat predictable event, examining the behavior of such parameters during the occurance of the
event will help the prediction of the climatic situation of our country. The investigation shows high negative temperature anomaly and positive
precipitation onomaly during the period. Also an annual lag in minimum temperature and maximum precipitation can be seen clearly, although the
lag in maximum temperature is not so considerable. The contrast of the winter monsoon stream and south or southwestern stream because of the
event produce high gradients of isobars on Iran. The strengthening and shifting of monsoon toward Iran could be seen in the summer monsoon
which results in warmer summers during the period.مقاله حاضر به بررسی اثر شدیدترین ال نینوی سال 1982-1983(1361-1362) بر روی ایران از نظر دما و بارندگی ‘ شایان توجه و تعمق زیادی است . به طوریکه دمای متوسط این دوره بسیار پایین تر از معمول است. میزان بارندگی نیز دراین دوره قابل توجه است. از آنجا که این پدیده دوره ای است بررسی آن می تواند در توجیه و پیش بینی سالانه وضعیت اقلیمی کشورما ن کمک بزرگی نماید. بررسی ها نشان می دهد که بی هنجاری قابل ملاحظه (منفی) دما و (مثبت) بارندگی همزمان با وقوع ال نینو روی می دهد و به وضوح تأخیری در کمینه دما و بیشینه بارندگی سالانه دیده می شود‘ گرچه تأخیر در بیشینه دمای سالانه به آن اندازه واضح نیست . تقابل بین جریانهای مونسون زمستانی و جریان های جنوبی یا جنوب غربی ناشی از پدیده ال نینو در این دوره ‘ همزمان با تأثیر پرفشاری که با وقوع ال نینو روی غرب اقیانوس آرام بوجود آمده است‘ تقویت و جابه جایی مونسون از شرق به طرف ایران صورت می گیرد. به این ترتیب تابستان ها در این دوره گرمتر از تابستانی است که در آنها ال نینو روی نمی دهد.موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهرانفیزیک زمین و فضا2538-371X26220000621-تعیین ژئوئید از روش گرانی سنجی با استفاده از انتگرال استوکس در مختصات بیضوی12914FAوحید ابراهیم زادهاردستانیJournal Article19700101The ellipsoidal Stokes boundary-value problem is used to compute the geoidal heights. The low degree part of the geoidal heights can be
represented more accurately by global geopotential models. So the disturbing potential is splitted into a low-degree reference potential and a
higher degree potential. To compute the low-degree part, the global geopotential model is used and for the high-degree part, the ellipsoidal
Stokes integral is used. I present an effective method to remove the singularity of the spheroidal and spheroidal ellipsoidal Stokes functions
around the computational point. Finally, the numerical results ofsolving the spheroidal ellipsoidal Stokes integral is shown.مسئله شرایط مرزی استوکس درمختصات بیضوی برای محاسبه ارتفاع ژئوئید به کارگرفته شده است. جهت درجه پایین ارتفاع ژئوئید با استفاده از مدل های پتانسیل کروی (GGM) بهتر و دقیق تر قابل محاسبه است. بنابراین پتانسیل آشفته به دو قسمت تقسیم می شود: 1- درجه پایین پتانسیل مرجع‘2- درجه بالاتر پتانسیل . برای محاسبه درجه پایین از مدل پتانسیل کروی (GGM) و برای درجه بالاتر از انتگرال استوکس در مختصات بیضوی استفاده شده است. در اینجا یک روش مؤثر برای حذف پدیده تکینگی توابع استوکس در اطراف نقطه محاسبه ای ارایه شده است و درنهایت نتایج عددی از حل انتگرال استوکس در مختصات بیضوی نشان داده شده است.