تخمین محتوای‌آب و زمان آسایش با استفاده از وارون‌سازی شکل موج کامل سیگنال سونداژ تشدید مغناطیسی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در وارون‌سازی داده‌های سونداژ تشدید مغناطیسی از لحاظ فضای داده‌ای، 2 نوع الگوریتم تا کنون ارائه شده است: وارون‌سازی دامنه اولیه و وارون‌سازی پله‌زمانی. دو روش مذکور صرفاً بخشی از داده‌ها را جهت وارون‌سازی استفاده می­کنند و امکان ارائه یک جواب پایدار با تفکیک‌پذیری عمقی مناسب در فرآیند وارون‌سازی وجود ندارد، در حالی‌که استفاده از شکل موج کامل سیگنال تشدید مغناطیسی (کل فضای داده) علاوه بر تخمین همزمان محتوای‌آب و زمان آسایش موجب افزایش پایداری و تفکیک­پذیری مدل‌های محتوای‌آب و زمان آسایش می­شود. سیگنال­های آسایش تشدید مغناطیسی به‌طور ذاتی یک رفتار چند-نمایی نشان می­دهند که ناشی از بر­ هم نهی سیگنال‌های منتج شده از لایه‌ها یا حجم‌های زیر سطحی ­است که ویژگی‌های زمان آسایش متفاوتی دارند. بنابراین در این تحقیق با در نظرگرفتن رفتار چندنمایی در مدل‌سازی سیگنال سونداژ تشدید مغناطیسی و در نتیجه حل یک مسأله وارون غیرخطی و مقیدسازی آن با استفاده از توابع تبدیل، امکان برآورد یک توزیع واقعی­تر از پارامترهای هیدروژئوفیزیکی در برابر عمق به‌وجود می‌آورد. نتایج عددی بر روی مدل­های مصنوعی و داده‌های واقعی با هدف مقایسه میزان پایداری و تفکیک‌پذیری روش پیشنهادی و روش دامنه اولیه، نشان می‌دهد که استفاده از فضای کل داده‌ها امکان برآورد دقیق­تر از محتوای‌آب و زمان آسایش نسبت به عمق وجود دارد. همچنین یک تحلیل عدم‌قطعیت در نتایج وارون‌سازی داده‌های صحرایی با استفاده از روش بوت استرپ ارائه می­شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Water Content and Relaxation Time Estimation Using Full-Wave Form Inversion of MRS Signal

نویسندگان [English]

  • Zahra Esmaeili 1
  • Reza Ghanati 2
  • Mohammad Kazem Hafizi 3
1 M.Sc. Graduated, Department of Earth Physics, Institute of Geophysics, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Earth Physics, Institute of Geophysics, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Earth Physics, Institute of Geophysics, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The magnetic resonance sounding (MRS) method is a relatively novel geophysical method, which allows for the estimation of hydrogeophysical parameters due to the direct sensitivity of hydrogen molecules of water. The use of this method makes it possible to determine the presence or absence of water below the surface more precisely and to determine the important characteristics of the hydrogeology parameters of the aquifer layer such as water content and hydraulic conductivity. The MRS technique is based on the Nuclear Magnetic Resonance (NMR) principles to determine the subsurface distribution of hydrogen protons. MRS field measurements are mostly carried out with a surface antenna as transmitter/receiver of electromagnetic signals. However novel instruments utilize a number of reference loops to mitigate noise in MRS signals. It enables us to use more sophisticated noise canceling strategies and it is possible to overwhelm the drawbacks from the single-channel MRS filtering techniques (Ghanati and Hafizi, 2017; Ghanati, et al, 2016b). To obtain depth information, a series of measurements at different pulse moments,  (where  is current amplitude and τ is pulse duration) are passed through the loop. The larger the pulse moment, the larger the penetration depth. By varying the pulse moment, a spatial distribution of aquifer properties with respect to the depth can be obtained from the MRS data inverse problem.
From data space point of view, in the inversion of magnetic resonance sounding data, two types of algorithms have been presented: 1) Initial Amplitude Inversion (IAI) and 2) Time Step Inversion (TSI). Given that in the above-mentioned methods only a portion of the data is used for inversion, it is not possible to provide a stable solution with a suitable depth resolution in the inversion process, while the use of the full waveform inversion of the magnetic resonance signal (i.e., using whole data space) increases the stability and resolution of water content and relaxation time models. Magnetic resonance signals naturally show a multi-exponential behavior that is due to the suppression of signals from layers or sub-volumes that have different relaxation times. In this method, the concept of multi-exponential behavior is considered for magnetic resonance signal data due to the non-uniform distribution of relaxation time at sub-surface pores. The proposed algorithm is evaluated using some synthetic examples and a real data set with the assumption of multi-exponential regime. From the numerical experiments, it is clearly observed that the presented method obtains a more realistic distribution of relaxation time versus the depth of the survey compared to the IAI algorithm with the assumption of the mono-exponential behavior. Furthermore, since the amplitude of the magnetic resonance signal is related to the sub-surface water content directly, the theory of multi-dimensional behavior in the inversion of the magnetic resonance signal provides a significant improvement in the fitting of the signals, which makes it possible a more accurate and reliable estimate of sub-surface water content. Finally, to evaluate the accuracy of the algorithm assuming multi-exponential behavior of signals, Bootstrap uncertainty analysis is performed on the field data. Given the results of the uncertainty analysis and its comparison with the geological model obtained from the borehole results, the power of the proposed approach in estimating the position and water content of subsurface aquifers is clearly visible.

کلیدواژه‌ها [English]

  • MRS
  • Non-linear Inversion
  • multi-exponential behavior
  • PWC distribution
  • Relaxation time
قناتی، ر .، 1394، بهبود پردازش و تخمین پارامترهای سیگنال سونداژ تشدید مغناطیسی، رساله دکتری، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران.
غلامی، ع، 1384، بررسی عدم‌قطعیت در حل مسائل معکوس لرزه‌ای از طریق وارون‌سازی داده‌های پروفیل لرزه‌ای قائم، پایان نامه کارشناسی ارشد، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران.
Aster, R. C., Borchers, B. Clifford, Thurber, H., 2013, Parameter estimation and inverse problems.
Ghanati, R., Fallahsafari, M. and Hafizi, M., 2014, Joint application of a statistical optimization process and Empirical Mode Decomposition to Magnetic Resonance Sounding Noise Cancelation, J. Appl Geophys, 111, 110–120.
Ghanati, R. and Hafizi, M. K., 2017, Statistical de-spiking and harmonic interference cancellation from surface-NMR signals via a state-conditioned filter and modified Nyman-Gaiser method. Bollettino Di Geofisica Teorica Ed Applicata, 58(3), 181–204. https://doi.org/10.4430/bgta0207.
Ghanati, R., Hafizi, M. and Fallahsafari, M., 2016a, Surface nuclear magnetic resonance signals recovery by integration of a non-linear decomposition method with statistical analysis. Geophysical Prospecting, DOI: 10.1111/1365-2478.12296.
Ghanati, R., Hafizi M, K., Mahmoudvand, R. and Fallahsafari, M., 2016b, Filtering and parameter estimation of surface-NMR data using singular spectrum analysis. Journal of Applied Geophysics.130, 118-130.
Goldman, M., Rabinovich B., Rabinovich M., Gilad D., Gev, I., and Schirov, M., 1994, Application of integrated NMR-TDEM method in groundwater exploration in Israel. J. Appl. Geophys 31, 27–52.
Hertrich, M., 2008, Imaging of groundwater with nuclear magnetic resonance.Progress in Nuclear Magnetic Resonance Spectroscopy, 53, 227-248.
Legchenko, A. and Shushakov, O. A., 1998, Inversion of surface NMR data: Geophysics, 63, 75–84.
Legchenko, A. and Valla, P., 1998, Processing of surface proton magnetic resonance signals using non-linear fitting. J Appl Geophys 39:77–83.
Legchenko A., Baltassat, J. M., Beauce, A. and Bernard, J., 2002, Nuclear magnetic resonance as a geophysical tool for hydrogeologists Journal of Applied Geophysics 50, 21 – 46.
Legchenko, A., 2013, Magnetic resonance imaging for groundwater, WILEY.
McLaughlin., K. L., 1988, Maximum-likelihood event magnitude estimation with bootstrapping for uncertainty estimation.
Müller-Petke, M. and Yaramanci, U., 2010, QT inversion — Comprehensive use of the complete surface NMR data set. Geophysics, 75(4),  WA199-WA209.
Shirov, M., Legchenko, A. and Creer, G., 1991, A new direct non-invasive groundwater detection technology for Australia. Exploration Geophysics 22, 333–338.
Tichelaar, B. W. and Ruff, L. J. 1989, How good are our best models? Jackknifing, Bootstrapping and earthquake depth. Eos Trans. AGU, 70(20), 593-606.
Tikhonov, A. N. and Arsenin, V. Y., 1977, Solutions of Ill-posed problems, Winston, John Wiley and Sons, New York.
Weichman, P. B., Lavely, E. M. and Ritzwoller, M. H., 2000, Theory of surface nuclear magnetic resonance with applications to geophysical imaging problems. Phys Rev E Stat Phys Plasmas Fluids Relat Interdiscip Top, 62, 1290–1312.